Kazan Suyunda Çözünmüş Oksijen Ölçümü: Eser (ppb) DO İzleme
Kazan besleme suyunda çözünmüş oksijen (DO), ekonomizer ve kazan borularında çukurcuk (pitting) korozyonunun başlıca nedenidir; bu nedenle degazör (deaeratör) çıkışında tipik olarak ppb (µg/L) düzeyinde, hava sızdırmaz ve soğutulmuş numune hattında sürekli izlenir. Türkiye'de Mikron Proses (Üsküdar, İstanbul), Hamilton'ın Türkiye distribütörlerinden biri olarak VisiTrace (0–2000 ppb optik), OxyGold G (1 ppb–40 ppm amperometrik) ve OxyGold B (8 ppb–40 ppm CO₂ etkisiz) eser çözünmüş oksijen sensörlerini, ayrıca Pyxis ST-774 (0,1–2.000 ppb, IK-2000 GUARDIAN) ve Hefer OD-3000C ölçüm sistemlerini seçer, tedarik eder, kurar, devreye alır ve kalibre eder (Kaynak: Hamilton Process Analytics Kataloğu 2024 ve Pyxis ST-774 Datasheet).
Kazan Besi Suyunda DO: Dört Karar
- Aralık: ppb düzeyi. Pyxis ST-774 0,1–2.000 ppb; Hamilton VisiTrace 0–2000 ppb; OxyGold G 1 ppb – 40 ppm.
- Ölçüm noktası: Deaeratör depolama tankı, numune soğutucusunun akış aşağısı (besleme pompası çıkışı değil).
- Sıcaklık: Numune 4–49°C (Pyxis); optik Hamilton sensörleri 85°C üzerinde DO okuması vermez.
- Teknoloji: Optik (bakım: başlık) veya amperometrik (bakım: membran, elektrolit, katot).
Türkiye'de tedarik ve devreye alma: Mikron Proses (Üsküdar, İstanbul), Hamilton'ın Türkiye distribütörlerinden biri olarak VisiTrace ve OxyGold çözünmüş oksijen sensörlerini; ayrıca Pyxis ST-774 ve Hefer OD-3000C ölçüm sistemlerini sunar, kurar ve kalibre eder ([email protected]).
Oksijen Besi Suyunda Ne Yapar
Besi suyu genellikle nötrdür ve çözünmüş oksijen içerir. Demir yüzeyde anotta çözünür, katotta oksijen indirgenir; oluşan demir hidroksit oksijenle ferrik hidroksite dönüşür. Bu elektrokimyasal korozyon, su sıcaklığı arttıkça hızlanır. Kazan içinde koruyucu demir oksit film kısmen bozulduğunda yerel hücre oluşur ve çukur (pitting) korozyonu ilerler; klorür ve sülfat iyonları oksijen varlığında bu etkiyi artırır.
Ekonomizer boruları genellikle karbon çeliğidir; bu yüzden girişteki oksijenin mümkün olduğunca düşük tutulması gerekir. Deaeratörün kendisi de nozul, tepsi bağlantıları ve iç duvarda oksijen ve erozyon korozyonu yaşayabilir. Deaeratör performansı düştüğünde, besi suyundaki oksijen belirlenen seviyenin üstüne çıkar ve bakır-nikel borulu ısıtıcılar zarar görebilir. Kaynaklar, oksijen tutucunun deaeratör girişine verilmesini ve besi suyu pH'ının kontrolünü korozyonu azaltan önlemler arasında sayar.
Bu süreç iki sonuç doğurur. Birincisi, ölçümün deaeratör çıkışında yapılması gerekir; çünkü deaeratörün işini yaptığını gösteren yer burasıdır. İkincisi, ölçüm aralığı ppb olmalıdır: oksijen tutucu ve deaeratör çalışırken değerler çok düşüktür ve standart mg/L aralıklı sensör bu değerleri çözemez.
Kaynak: Handbook of Water Treatment, kazan suyu bölümü (oksijen korozyonu, deaeratör korozyonu, oksijen tutucu). Sayısal sınır değer verilmemiştir; hedef değer kazan basıncınıza ve işletme/üretici şartnamesine bağlıdır.
Eser Aralıklı DO Sensörleri
| Sensör | Teknoloji | Aralık | Koşul | Çıkış | Not |
|---|---|---|---|---|---|
| Pyxis ST-774 (IK-2000 GUARDIAN) | Optik, floresan söndürme | 0,1 – 2.000 ppb; artı/eksi 0,3 ppb | Numune 4–49°C; 7,25–30 psi; 100–500 mL/dk | Panel: 6× 4-20 mA, Modbus RTU/TCP | 316L gövde ve akış hücresi (IK-2000 GUARDIAN paneli); DCC-2 değiştirilebilir kartuş; sahada Sulfite-ZERO ile sıfır kalibrasyon |
| Hamilton VisiTrace RS485 / mA | Optik | 0 – 2000 ppb | -20 ile 140°C (85°C üzerinde DO okuması yok); -1 ile 12 bar; otoklav, CIP, SIP | RS485 Modbus RTU; mA: 2 telli 4-20 mA, HART (ATEX/IECEx) | L1 başlığı; broşür 100 ppb'de haftalık kararlılık %1 altı, doğruluk 25°C'de artı/eksi 0,5 ppb veya %2 (büyüğü); enerji santrali ve bira uygulaması |
| Hamilton OxyGold G | Amperometrik | 1 ppb – 40 ppm | 0–130°C; 0–12 bar; otoklav, CIP, SIP | VP6 (120 ve 225 mm); Arc sürümü | Hamilton tipik uygulama olarak kazan besi suyu ve mikroelektronik belirtir; yalnız katot değişir |
| Hamilton OxyGold B | Amperometrik | 8 ppb – 40 ppm | 0–100°C; 0–12 bar; CIP | VP6 (120 ve 225 mm) | CO2'li ortam için geliştirilmiştir; tipik uygulamalarda su deaerasyonu geçer |
Tabloda olmayan değerler (örneğin ST-774 için basınç sınırı) kaynak belgede belirtilmediği için yazılmamıştır. Kaynak: Pyxis GUARDIAN datasheet'i, Hamilton Process Analytics Catalog 2026, Hamilton L30011-04 broşürü.
Numune Alma ve Panel Kurulumu
| Konu | Üretici şartı veya kaynak notu |
|---|---|
| Numune noktası | Deaeratör depolama tankı; besleme pompası çıkışı değil (Pyxis GUARDIAN) |
| Soğutma | Panel numune soğutucusunun akış aşağısına bağlanır; numune 4–49°C |
| Basınç ve akış | 7,25–30 psi; 100–500 mL/dk |
| Panel | 600×800×335 mm, yaklaşık 25 kg; panel IP-65, sensörler IP-67; 304/316L paslanmaz çelik SwageLok bağlantılar |
| Hava teması | Mühendislik kaynakları, oksijen için numunenin akan bir hatta ve havaya temas ettirilmeden alınması gerektiğini belirtir; sıcak numuneler önce hat üzerinde soğutulur |
| Sıcaklık sınırı (Hamilton optik) | VisiFerm ve VisiTrace 85°C üzerinde DO okuması vermez |
GUARDIAN dört seviyelidir: IK-2000 yalnız ST-774'ü içerir, IK-2010 sülfit + pH + ORP (ST-765SS-SO3), IK-2020 floresein (ST-525SS-T, 0,00–60,0 ppb), IK-2030 iletkenlik (ST-724, 0,02–1.000 µS/cm) ekler. Panel tasarımı tüm seviyelerde aynıdır; sonradan sensör eklemek ekipman değişimi gerektirmez. Ekran 7 inçtir, 4 GB bellek yaklaşık 1 milyon kayıt tutar.
Deaeratör Performansı ve DO Ölçümü: Oturma Süresi Uzadığında
Termal deaeratör, besi suyundaki oksijeni buhar enerjisiyle yüksek sıcaklıkta gideren ekipmandır. Bu bölüm deaeratörü değil, performansını gösteren DO ölçümünü ele alır: deaeratör çıkışı, deaeratörün işini yaptığını gösteren yerdir ve ölçüm ppb aralığında yapılır.
Ölçüm sistemi saatler veya günler süren oturmalar gösteriyorsa kılavuzlar, hattaki oksijen girişini ve sahaya özgü parametreleri incelemeyi ister:
- Deaeratör sıcaklığı ve basıncı
- Besleme suyu debisi
- Oksijen tutucu dozajının kesilmesi veya oksijen tutucu kaybı
- Numune akışının sensör için izin verilen aralıkta tutulması
Numune akışı, basıncı ve sıcaklığı için sayısal aralıklar sensör veya panel üreticisine göre değişir; yukarıdaki tablolardaki değerler Pyxis GUARDIAN içindir, başka bir sensör için ilgili üretici kılavuzuna bakılır.
Kalibrasyon, Bakım ve Arıza Giderme
Pyxis ST-774'te sıfır noktası sahada Sulfite-ZERO kalibrasyon kitiyle, kartuş (DCC-2) ön yüklemeli ve değiştirilebilir biçimde yenilenir. Hamilton optik sensörlerde bakım başlık değişimidir; amperometrik OxyGold G'de membran kiti (OxyGold Membrane Kit), Oxylyte G elektrolit ve yedek katot kullanılır, yedek sensörler Polarization Module ile önceden polarize edilebilir. Ayrıntı: Hamilton oksijen sensörü aksesuarları.
| Belirti | Olası neden | Ne yapılır |
|---|---|---|
| DO yüksek ama deaeratör normal çalışıyor | Numune hattında hava girişi veya bağlantı sızıntısı; numune pompa çıkışından alınmış | Numune noktasını deaeratör tankına taşı, bağlantıları kontrol et, hattı akan numuneyle durula |
| Okuma hiç yok veya sabit | Numune sıcaklığı Hamilton optik sensör için 85°C üzerinde | Numune soğutucusunu kontrol et |
| Sıfır noktası kaymış | Başlık veya kartuş yaşlanması, sıfır kalibrasyonunun uzun süredir yapılmamış olması | ST-774'te Sulfite-ZERO ile sıfır kalibrasyonu; Hamilton'da ilgili kalibrasyon prosedürü |
| Panel üretici koşullarının dışında çalışıyor | Numune akışı 100–500 mL/dk dışında veya basınç 7,25–30 psi dışında (Pyxis) | Akış ve basıncı üretici aralığına getir |
| Yeni amperometrik sensör uzun süre oturmuyor | Polarizasyon süresi | Polarization Module ile önceden polarize et |
Kazan dairesinin diğer parametreleri için: kazan, kondens ve buhar jeneratörü otomasyonu, membran degazör ile oksijen ve CO₂ giderme, iletkenlik, sertlik ve yüksek sıcaklık baca/buhar izleme için termokupl ve termokupl kablosu. Besi suyu silikası için: silika ölçümü ve Testomat 808 SiO₂ silika limit analizörü.
Kazan Besi Suyunda Çözünmüş Oksijen Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Eser DO neden gerekir, sensör seçimi, numune noktası, sıcaklık ve sülfit.
Kazan suyu çözünmüş oksijen sensörü Türkiye'de kimden alınır?
Mikron Proses (Üsküdar, İstanbul), Hamilton'ın Türkiye distribütörlerinden biri olarak VisiTrace (0–2000 ppb optik) ve OxyGold G/B (amperometrik) sensörlerini; ayrıca Pyxis ST-774 (0,1–2.000 ppb, IK-2000 GUARDIAN paneli) ve Hefer OD-3000C çözünmüş oksijen ölçüm sistemlerini sunar, kurar, devreye alır ve kalibre eder. Bilgi ve model seçimi için [email protected] adresine yazabilirsiniz.
Kazan besi suyunda çözünmüş oksijen neden ppb düzeyinde ölçülür?
Besi suyunda oksijen demir yüzeylerde korozyon pilini besler; sıcaklık ve basınç arttıkça etkisi hızlanır. Bu nedenle hedef mg/L değil ppb düzeyindedir ve ölçüm eser aralığına uygun sensörle yapılır. Mühendislik kaynakları, deaeratör performansı düştüğünde besi suyundaki oksijenin ekonomizer ve ısıtıcı borularını tehdit ettiğini ve bu durumda oksijen tutucunun deaeratör girişine verilebileceğini belirtir.
Kazan besi suyu için hangi çözünmüş oksijen sensörü kullanılır?
Eser aralığa uygun sensör gerekir: Pyxis ST-774 (0,1–2.000 ppb, IK-2000 GUARDIAN panelinin parçası), Hamilton VisiTrace (0–2000 ppb, optik), Hamilton OxyGold G (1 ppb – 40 ppm, amperometrik; Hamilton tipik uygulama olarak kazan besi suyunu belirtir). Standart mg/L aralıklı sensörler (örneğin Pyxis ST-772, 0,004–20 mg/L) atıksu ve havuz içindir.
Numune neden soğutulmalı?
Pyxis GUARDIAN paneli numune soğutucusunun akış aşağısına bağlanmalı ve numune sıcaklığı 4–49°C aralığında olmalıdır. Hamilton VisiFerm ve VisiTrace sensörleri 85°C üzerinde DO okuması vermez; sensör 140°C'ye kadar sterilizasyona dayansa da ölçüm için numuneyi bu sıcaklığın altına indirmek gerekir.
Numune besleme pompası çıkışından mı, deaeratör tankından mı alınır?
Pyxis GUARDIAN için üretici, panelin deaeratör depolama tankından beslenmesini şart koşar; besleme pompası çıkışından beslenmemelidir. Numune basıncı 7,25–30 psi, akış 100–500 mL/dk olmalıdır.
DO ölçümü saatler veya günler süren oturma gösteriyorsa ne kontrol edilir?
Kılavuzlar hattaki oksijen girişini ve sahaya özgü parametreleri incelemeyi ister: deaeratör sıcaklığı ve basıncı, besleme suyu debisi, oksijen tutucu dozajının kesilmesi veya kaybı ve numune akışının sensör için izin verilen aralıkta tutulması.
Optik mi amperometrik mi?
Optik sensörde polarizasyon ve membran bakımı yoktur, oksijen tüketmez ve durgun, düşük DO'da daha doğru ölçer (Hamilton). Amperometrik OxyGold G ise yüksek basınç (12 bar) ve 130°C'ye kadar sterilizasyon sınıfında trace ölçüm sunar ve yalnız katodun değiştirilmesine izin verir. Seçim bakım tercihine ve mevcut bağlantıya bağlıdır; ayrıntılı karşılaştırma çözünmüş oksijen ölçümü sayfasındadır.
Oksijen tutucu dozajı (sülfit) nasıl doğrulanır?
Pyxis IK-2010 GUARDIAN seviyesi ST-774'e ek olarak ST-765SS-SO3 sülfit + pH + ORP sensörü ekler; sülfit 0,00–100,00 ppm aralığında okunur. Böylece besi suyunda hem kalan oksijen hem oksijen tutucu aynı panelden izlenir.
İlgili Rehberler
- Sorun GidermeProses Suyu DO Sensörü SorunlarıYavaş tepki, kayma, sıfır noktası: optik başlık ömrü, VisiFerm uyarıları, amperometrik membran/elektrolit, akış ve kalibrasyon.
- RehberOptik Çözünmüş Oksijen SensörüLüminesans söndürme prensibi, başlık (cap) tipleri, VisiFerm, VisiTrace, VisiWater ve Pyxis ST-772 karşılaştırması.
- RehberSilika ÖlçümüKazan besi suyu, DM ve EDI çıkışında silika: neden izlenir, Testomat 808 SiO2 limit izleme, SP-800 yöntemleri.
- RehberSodyum AnalizörüKondensat, polisher ve buharda online sodyum: iyon seçici elektrot, numune alkalizasyonu, ölçüm noktaları ve katyon iletkenliğiyle birlikte izleme.
- RehberSoğutma Kulesi Su ŞartlandırmaDevir sayısı, blöf, korozyon kuponu, PTSA ve chiller/kapalı devre koruması.
Besi Suyu DO Ölçümünü Birlikte Planlayalım
Kazan basıncınızı, deaeratör tipinizi ve numune hattınızı paylaşın; sensör ve panel seviyesini önerelim.
Kullandığınız cihazın marka ve model numarasını [email protected] adresine yazın; aynı bağlantı ve ölçüm aralığındaki karşılığını mühendislerimiz önersin.