Proses ve Su Arıtmada Kimyasal Dozaj Pompası Basmıyor veya Az Basıyor: Nedenleri ve Çözümü
Vuruş sesi geliyor ama sıvı çıkmıyor, debi düşük ya da dalgalı: Iwaki dozaj pompası kılavuzlarındaki arıza tablolarına göre nedenleri ve kontrol sırası.
En Olası Üç Neden
- Pompa başında hava veya gaz kilidi. Vuruş uzunluğu kısaysa ya da sıvı gaz çıkarıyorsa (sodyum hipoklorit, hidrazin) kabarcık başlıkta birikir. Çözüm degazlamadır.
- Emiş hattından hava girişi. Gevşek rakor, çatlak tüp, vapor cebi oluşturan döngü veya tıkalı süzgeç. Çözüm tesisatı düzeltmektir.
- Valf takımı sorunu. Yabancı madde, bilyenin yatağa yapışması, takımın ters takılması, eksik conta veya aşınmış valf. Çözüm valfleri sökmek, temizlemek, gerekirse yenilemektir.
Bu üçü elendiyse sıradaki şüpheliler deşarj hattında karşı basınç, kırık diyafram, viskozite ve kristalleşmedir.
"Basmıyor" Ne Anlama Gelir?
Aynı pompada farklı belirtiler farklı nedenlere işaret eder. Belirti ayrımı LK-F kılavuzundaki sınıflamayı izler; EWN-R, EH-E, ES ve IX kılavuzlarında sayılan nedenler eklenmiştir.
| Belirti | Önce bakılacak neden |
|---|---|
| Hiç sıvı basılmıyor | Hava kilidi, valfte yabancı madde, aşınmış valf, emiş hattından hava, tıkalı emiş borusu veya süzgeç |
| Debi düşük | Yukarıdakilere ek olarak hasarlı diyafram, valf contası veya O-ring kusuru, değişmiş proses koşulu |
| Debi dalgalı | Başlıkta hava, aşırı besleme (karşı basınç yetersiz), valfte yabancı madde, kırık diyafram, enjeksiyon noktasında basınç dalgalanması |
| Basınç yükselmiyor | Valf kusuru, emiş hattı hava, manometre ağzı tıkalı veya manometre arızalı, emniyet valfi kaçırıyor, kavitasyon |
| Sıvı emilmiyor | Hava girişi, tıkalı süzgeç, aşınmış valf, valf contası veya O-ring kusuru, diyafram hasarı |
| Debi fazla | Fark basıncı yetersiz (geri basınç valfi gerekir), vuruş uzunluğu kadranı kaymış |
Neden, Nasıl Anlaşılır, Çözüm
Tablo Iwaki EWN-R, EH-E, ES, IX ve LK-F kılavuzlarındaki "Troubleshooting" bölümlerinin birleşimidir. Seri farkı olan satırlarda seri adı belirtilmiştir.
| Neden | Nasıl anlaşılır | Çözüm |
|---|---|---|
| Pompada hava kilidi / gaz | Motor ve vuruş normal, sıvı çıkmıyor; ilk çalıştırmadan, uzun duruştan, tank değişiminden veya bakımdan sonra başlar | Degazlama. EWN-R: ayar vidası saatin tersine iki tur, en yüksek vuruş hızı, on dakikadan uzun çalıştırma; ES: hava tahliye valfini aç |
| Vuruş uzunluğu çok kısa | Düşük vuruş ayarında sıvı basılmıyor veya hava yapıyor | Pompayı yüzde 100 vuruş uzunluğunda çalıştırıp doldur, sonra istenen değere ayarla (EWN-R, EH-E) |
| Emiş hattından hava girişi | Basılan sıvıda kabarcık görülür; rakor çevresinde sızıntı | Tüp ve bağlantıları düzelt, sık; döngü yapan veya hava tutan tüp güzergâhını değiştir (EWN-R, ES, LK-F) |
| Emiş borusu veya süzgeç tıkalı | Emiş tarafında vakum yüksek; sıvı seviyesi normal | Sök ve temizle (LK-F). ES kılavuzu ayak valfinin tank dibinden yaklaşık 25 mm yukarıda asılı olmasını ister |
| Valf takımı ters takılmış | Bakımdan hemen sonra başlayan basmama veya sızıntı | Takımı kılavuzdaki yönde yeniden tak (EWN-R, EH-E, ES, IX) |
| Valf contası veya O-ring eksik | Basmama, valf çevresinde sızıntı | Valf contasını ve O-ringi tak; IX kılavuzu valf takımında eksik O-ringi ayrı bir neden olarak sayar |
| Valfte yabancı madde | Debi aniden düşer veya dalgalanır | Valfleri sök, kontrol et, temizle, gerekirse yenile (tüm seriler) |
| Bilye valf yatağına yapışmış | Sıvı basılmıyor; valf söküldüğünde bilye yatakta yapışık görülür | Sök, temizle, gerekirse yenile (EWN-R, EH-E, ES) |
| Aşınmış valf | Zamanla azalan debi, dalgalanma | EH-E: valf kartuşlarını yenile. LK-F: valf yatağı ve bilyeyi değiştir |
| Valf yatağı valf kılavuzuna bastırılmış | Valf takımı müdahalesinden sonra sıvı basılmıyor (IX) | Valf yatağını valf kılavuzunun içine doğru itme; kılavuzdaki montaj sırasına uy (IX) |
| Diyafram hasarlı | Debi dalgalanır, başlık veya drenaj çıkışında sıvı görülür | Diyafram takımını yenile; ömrü çok kısaysa deşarj basıncını, pompa haznesindeki yabancı madde veya kristali kontrol et (LK-F) |
| Deşarj hattı kapalı, tıkalı veya basınç çok yüksek | Sızıntı, düşük debi; IX'te basınç aşırı yük koruması hata verir | Hattın açık olduğunu ve tüpün tıkalı olmadığını doğrula (EWN-R); IX: tıkanıklığı gider, viskoz sıvıda deşarj hattı iç çapını büyüt, boyunu kısalt |
| Fark basıncı yetersiz, aşırı besleme | Debi gereğinden fazla veya dalgalı | Deşarj ucuna çek valf (EWN) ya da geri basınç valfi tak. LK-F için en az 0,3 bar fark basıncı gerekir |
| Enjeksiyon noktasında basınç dalgalanması | Debi ritmik olarak değişir | Borulamayı iyileştir veya enjeksiyon noktasını taşı (EWN-R, IX) |
| Viskozite arttı / proses koşulu değişti | Eski ayarla debi düşük; kalibrasyonda hacim hata mesajı | LK-F: değişen koşulda pompa performans verisini yeniden doğrula. IX: 50 mPa·s ve üzerinde flooded suction, kalibrasyonda emiş hızını düşür |
| Kristalleşme veya çökelme | Günlük kontrolde sıvıda bozulma, kristal veya çökelti; çek valf tıkanır | Çek valfi periyodik temizle veya yenile (EWN-R); parçalardan kristalleri durula (IX) |
| Kavitasyon (LK-F) | Gürültü, düşük ve dengesiz debi | Emiş koşulunu incele; LK-F kılavuzu modele göre 7,3 veya 8,3 m NPSHr verir |
| Besleme gerilimi düşük, tel kopuk | LED yanmıyor, ekran boş, pompa hiç vuruş yapmıyor | İzin verilen 90–264 VAC aralığını, anahtarı ve kablolamayı kontrol et (EWN-R) |
Adım Adım Kontrol Sırası
Önce parça sökmeden yapılabilen kontroller, sonra valf ve diyafram. Sökme gerektiren her işte pompa durdurulur, güç kesilir ve deşarj hattındaki basınç boşaltılır; kimyasala dayanıklı eldiven, gözlük ve yüz siperi kullanılır.
- Güç ve ekran: LED yanıyor mu, ekran açık mı, tuş kilidi devrede mi, harici sinyal (EXT modu) gerçekten geliyor mu? EWN-R için gerilim 90–264 VAC aralığında olmalıdır.
- Tank ve emiş hattı: Tankta sıvı var mı, süzgeç veya ayak valfi temiz mi, tüpte kabarcık veya döngü var mı, rakorlar sıkı mı? Pompa tanka mümkün olduğunca yakın kurulmalıdır.
- Vuruş uzunluğu: Yüzde 100'e getirip pompayı doldurun; doldurduktan sonra istenen değere düşürün.
- Degazlama: Hava tahliye tüpünün ucunu tanka veya bir kaba yönlendirin; EWN-R için vidayı iki tur açın (üç turdan fazla çevirmeyin, sıvı vidadan çıkabilir), pompayı en yüksek vuruş hızında on dakikadan uzun çalıştırın, vidayı kapatın. Sıvı çıkıyorsa bağlantıları sızıntıya karşı kontrol edin; çıkmıyorsa tekrarlayın. Ayrıntılı prosedür için dozaj pompası bakımı.
- Deşarj hattı: Vanalar açık mı, enjeksiyon valfi veya çek valf kristal ile tıkanmış mı, hat basıncı pompanın maksimum basıncının altında mı?
- Valf takımı: Giriş ve çıkış valflerini söküp bilyeyi, yatağı, contayı ve O-ringi inceleyin. Takımın yönü, conta ve O-ringin varlığı, yabancı madde ve yapışma burada elenir.
- Diyafram: Başlığı söküp diyaframı inceleyin; çatlak, deformasyon veya kristal birikimi varsa yenileyin. Başlık cıvatalarını belirtilen torkla çapraz sırayla sıkın.
- Debi doğrulama: Müdahaleden sonra pompayı gerçek hat koşulunda kalibre edin; ekrandaki debi hesaplanmış değerdir, ölçülmüş değil.
Ne Zaman Valf Takımı veya Diyafram Değişir?
Valf takımı ve diyafram aşınan parçalardır. Üreticiler başlık her söküldüğünde diyaframın, O-ringlerin ve valf takımlarının yenilenmesini ister. Süre olarak EWN-R, EH-E ve EWP için 8.000 saat, IX için 8.000 saat veya 1 yıl, LK-F için valf grubunda 12 ay ve diyaframda 4.000 saat verilir; bu değerler temiz suya göredir, basınç, sıcaklık ve kimyasal ömrü kısaltabilir. Aşağıdaki durumlarda süreyi beklemeden değiştirin:
- Diyafram kırık veya deforme (debi dalgalanması, sızıntı, IX'te drenaj kabında sıvı).
- Valf bilyesi veya yatağı aşınmış ve temizlemeyle debi geri gelmiyor.
- Valf contası veya O-ring çıkarılırken hasar gördü.
- Aynı pompada kısa sürede tekrarlayan basmama ve temizlik gerekiyor.
Parça ömürleri ve değişim adımları dozaj pompası bakımı sayfasında seri seri verilmiştir.
Sorunun Tekrarlamaması İçin
- Günlük bakış: Kılavuzlar sıvının basılıp basılmadığını, emiş ve deşarj basıncını, sıvıda bozulma, kristal veya çökelme olup olmadığını, anormal ses ve titreşimi, bağlantılardan hava girişini kontrol ettirir.
- Çek valf: EWN-R kılavuzu kristal tıkanmasını önlemek için çek valfin periyodik temizlenmesini veya yenilenmesini ister.
- Başlık cıvataları: Plastik parçalar sürünür, cıvatalar gevşeyebilir ve hava girer. EH-E kılavuzu düzenli aralıkla 2,55 N·m, ES kılavuzu 2,16 N·m torku belirtir. Başlık gevşemişse sıvının sürücü ünitesine kaçıp kaçmadığına bakılır.
- Gaz çıkaran sıvı: Flooded suction, yüzde 100 vuruş uzunluğu ve serin, loş montaj yeri hava kilidini azaltır.
- Koşul değişikliği: Sıvının cinsi, sıcaklığı, basıncı veya hat düzeni değişirse pompanın bu koşula uygunluğu yeniden doğrulanmalıdır (LK-F kılavuzu).
- Kalibrasyon: Her müdahaleden ve hat değişikliğinden sonra gerçek hat koşulunda debi kalibrasyonu.
Pompa seçimi için kimyasal pompa seçimi, malzeme uyumu için kimyasal uyum tablosu, seri sayfaları için dozaj pompaları. Santrifüj (manyetik tahrikli) pompada sorun yaşıyorsanız manyetik pompa arızası sayfasına bakın.
Dozaj Pompası Basmıyor: Sıkça Sorulan Sorular
Servis, ilk kontrol, gaz çıkaran sıvı, karşı basınç, viskozite ve debi ayarı.
Türkiye'de dozaj pompası arızasını kim çözer, servis kim verir?
Mikron Proses, İstanbul'da sattığı ve kurduğu dozaj pompalarında servis, bakım, kalibrasyon ve devreye alma hizmeti verir. Diyafram ve valf takımı değişimi, degazlama, debi kalibrasyonu ve enjeksiyon hattı kontrolü bu kapsamdadır. Pompanın plaka etiketindeki model kodunu ve gördüğünüz belirtiyi [email protected] adresine yazmanız yeterlidir; kapsam için servis, bakım ve kalibrasyon sayfasına bakın.
Dozaj pompası vuruş yapıyor ama sıvı basmıyor, ilk ne yapılır?
Önce vuruş uzunluğunu yüzde 100'e getirin; Iwaki EWN-R ve EH-E kılavuzları vuruşun kısa olmasını sıvı basılmamasının ilk nedenlerinden biri sayar. Sonra degazlama yapın: EWN-R'de ayar vidası saatin tersine iki tur açılır, pompa en yüksek vuruş hızında on dakikadan uzun çalıştırılır. Hâlâ basmıyorsa emiş hattından hava girişi, valf takımının ters takılması ve valflerde yabancı madde sırayla kontrol edilir.
Sodyum hipoklorit gibi gaz çıkaran sıvılarda pompa neden sürekli hava yapar?
Bu sıvılar emiş hattında ve pompa başında gaz kabarcığı oluşturur. EWN-R kılavuzu sodyum hipoklorit ve hidrazin için pompanın serin ve loş bir yere kurulmasını, emişin pompanın üstünde olmasını (flooded suction) güçlü biçimde önerir. Aynı kılavuz vuruş uzunluğunun yüzde 100'de tutulup debinin vuruş hızıyla ayarlanmasını ister; vuruş çok kısa olursa hava kilidi oluşabilir. Otomatik degazlı (A) tipte emiş yüksekliği 1 m veya altında tutulmalıdır, aksi halde hava tahliye valfi çalışmayabilir.
Dozaj pompası ne kadar basınca karşı basabilir, karşı basınç debiyi düşürür mü?
Evet. EWN-R kılavuzu katalog debilerinin en yüksek deşarj basıncında, yüzde 100 vuruş uzunluğu ve yüzde 100 vuruş hızında ölçüldüğünü; deşarj basıncı düştükçe debinin arttığını belirtir. Maksimum basınç modele bağlıdır (ör. ES serisinde B10 için 1,0 MPa, B30 için 0,2 MPa). Deşarj hattı kapalı ya da tıkalıysa pompa aşırı basınçla çalışır: EWN-R sızıntı ve düşük debi için deşarj hattının ve tüpün açık olmasını kontrol ettirir, IX serisinde basınç aşırı yük koruması devreye girer.
Viskoz sıvıda pompa neden az basar?
Viskozite emiş ve valf kapanma süresini uzatır. IX kılavuzu emiş hattı iç çapının pompa girişinden dar olmamasını, 50 mPa·s ve üzeri viskoz sıvıda ise flooded suction kurulmasını ister; kalibrasyonda tam emiş hızının sık hataya yol açtığını, emiş hızının viskoziteye göre düşürülmesi gerektiğini yazar. Viskoz sıvıda yüksek basınç hatası alınırsa deşarj hattı iç çapı büyütülür ve boyu kısaltılır. Polimer gibi sıvılar için polimer dozaj pompası sayfasına bakın.
Debi ayarını vuruş uzunluğuyla mı, vuruş hızıyla mı yapmalıyım?
EWN-R kılavuzuna göre karşı basınç yüksekse vuruş uzunluğu yüzde 100'e alınır ve debi vuruş hızıyla ayarlanır. Nötralizasyon veya titrasyon gibi vuruş başına hacmin reaksiyonu etkilediği uygulamalarda ise vuruş uzunluğu kısaltılıp debi vuruş hızıyla ayarlanır. Gaz çıkaran sıvılarda yüzde 100 vuruş uzunluğu tercih edilir.
Parça değişimi ve bakım adımları nerede?
Valf takımı ve diyafram değişim adımları, parça ömürleri, cıvata torkları ve degazlama prosedürünün tamamı dozaj pompası bakımı sayfasındadır. Bu sayfa arızanın nedenini bulmak içindir.
İlgili Rehberler
- RehberDozaj Pompası BakımıIwaki EWN, EH-E, EWP, IX ve LK: aşınan parça ömrü, diyafram ve valf takımı değişimi, degazlama, tork ve kalibrasyon.
- RehberKimyasal Pompa SeçimiKlor, asit, kostik ve koagülant için dozaj mı transfer pompası mı; debi ve malzeme.
- TabloKimyasal Uyum Tablosu97 kimyasal için pompa kafası, valf, conta ve ıslak uç malzeme uyumu.
- RehberPolimer Dozaj PompasıViskoz sıvı ve polimer flokülant dozajı için Iwaki EWN-R V tipi, IX, G dişli ve Hicera V; viskozite ve debi payı.
- Sorun GidermeKimyasal Proses Manyetik Pompa ArızasıBasınç ve debi düşük, kaplin ayrılması, kuru çalışma, ters dönüş ve titreşim: Iwaki MX-F ve MD kılavuzlarından arıza tabloları.
Pompanız Hâlâ Basmıyor mu?
Sorun devam ediyorsa cihazın marka/modelini ve gördüğünüz değeri [email protected] adresine yazın; mühendislerimiz arıza nedenini ve çözümü önersin.