Soğutma Kulesi Suyunda Kireçlenme, Korozyon, Yosun ve İletkenlik Kontrolü Bozulması: Nedenleri ve Çözümü
Kule suyunda kireç veya korozyon başlıyorsa neredeyse her zaman blöf, kimyasal derişimi ya da sensör kontrolünde bir kayma vardır. Belirtiden nedene giden kontrol sırası.
En Olası Üç Neden
- İletkenliğe dayalı blöf kontrolü çalışmıyor: sensör kirli, kuru veya arızalı; blöf vanası, Y-süzgeç veya röle bozuk; numune akışı yok. Blöf yapılamayınca devir sayısı yükselir, çözünmüş madde birikir ve kireç riski artar. Tersine, sensör kuruysa ya da vana açık kaldıysa su ve inhibitör boşa gider.
- Kimyasal derişimi hedef bandın dışında: inhibitör ve kireç önleyici derişimi devir sayısına bağlıdır; derişim geniş aralıkta dalgalanırsa koruma etkisi bozulur. Dozaj pompası, zamanlayıcı veya biyosit sonrası blöf kilidi bunun nedeni olabilir.
- Korozyon ve depozit kontrolsüz: yüksek iletkenlik, klorür ve sülfat, amonyum, birikinti altı korozyon ve biyolojik tabaka; izleme yöntemi de (kupon veya LPR) sorunu geç gösteriyorsa fark edilmez.
Bu sayfa kimyasal ürün veya doz önermez; ölçüm ve kontrol tarafını ele alır. Kimyasal program için soğutma kulesi su şartlandırma, tüm alarm tablosu ve kontrolör seçimi için soğutma kulesi otomasyonu, sensör ölçümü yanlışsa iletkenlik ölçümü yanlış sayfasına bakın.
Ne Görüyorsunuz?
| Belirti | Olası neden | İlk kontrol |
|---|---|---|
| İletkenlik sürekli yüksek, blöf yetersiz | Kirli veya arızalı sensör; arızalı blöf solenoid vanası; tıkalı blöf Y-süzgeci; hatalı blöf rölesi; kablolama; seyrek aralıklı örnekleme | Sensörü temizleyin; blöf hattında akışı doğrulayın |
| İletkenlik düşük veya dalgalı, blöf sürekli açık | Sensör bağlı değil veya kuru (tee tıkalı, akış yok, yerleşim); ön blöf çok düşük; solenoid açık kalmış; hatalı elektrot | Kablo sürekliliğini ve numune akışını kontrol edin |
| Isı değiştiricide verim düşüyor, pompa basıncı artıyor, debi azalıyor | Korozyon ürünü, kireç ve biyolojik tabakanın yapışması; çamur birikimi; boru tıkanması | Isı değiştirici yüzeyini ve suyun bulanıklığını kontrol edin |
| Ekipman ömrü kısalıyor, ısı değiştiricide delinme veya sızıntı | Korozyon; çamur ve biyolojik tabaka veya gözenekli kireç altında korozyon | Korozyon hızı verisine (kupon, LPR) bakın |
| Biyosit uygulamasından sonra iletkenlik alarmı | Biyosit sonrası blöf kilidi | Kilit süresini ve ön blöf ayarını kontrol edin |
| Akış alarmı (DI State / No flow), tüm kontrol duruyor | Kapalı vana, tıkanıklık, sirkülasyon pompası; arızalı akış şalteri veya kablosu | Boruları, vanaları ve pompayı kontrol edin; akış şalterini ohmmetreyle test edin |
| Kapalı devrede sürekli su ekleniyor | Kaçak (sirkülasyon pompasından veya bağlantılardan) | Kaçak kaynağını bulun; her ek su oksijen ve sertlik getirir |
Kireç Neden, Hangi Koşulda Oluşur?
Handbook of Water Treatment, soğutma suyu sistemlerinde sorunları üç gruba ayırır: korozyon, kireç, biyolojik tabaka (çamur). Sorunlar nadiren bağımsız oluşur; çoğunlukla birbirini tetikler. En sık görülme yeri açık devir soğutma sistemleridir, çünkü buharlaşma çözünmüş maddeleri yoğunlaştırır.
| Kireç türü | Hangi koşulda artar | Kontrol sinyali |
|---|---|---|
| Kalsiyum karbonat | Devir sayısı yükseldikçe ve pH arttıkça; sıcaklık arttıkça çözünürlük düşer. Doygunluk indeksi (SI = gerçek pH − doygunluk pH'ı) sıfırdan büyükse aşırı doygun, kireç çökmesi beklenir. | Blöf (iletkenlik), pH, kalsiyum sertliği, M-alkalinite |
| Kalsiyum ve çinko fosfat | Fosfat bazlı korozyon önleyicilerle birlikte, sıcaklık ve pH arttıkça (polifosfatlar yüksek sıcaklıkta ortofosfata hidrolize olur) | Dozaj derişimi, pH |
| Silika ve magnezyum silikat | Magnezyum silikat çoğunlukla pH 8,5 üzerinde ve 50 °C üzerinde çöker. Silika polimer olarak 40 °C altında çökebilir. | Silika ve magnezyum sertliği, sıcaklık |
| Kalsiyum sülfat | Yüksek sülfat ve kalsiyum derişimi | Sülfat, kalsiyum sertliği |
Ryznar kararlılık indeksi (S = 2 pHs − pHa) aynı veriyle tahmin sağlar: S = 6 denge, S > 6 korozif eğilim, S < 6 kireçlenme (koruyucu) eğilimidir. Kalsiyum karbonat, pH'ın yükseldiği katot yüzeylerinde çökmeye yatkındır; ince bir tabaka oksijen difüzyonunu engelleyip korozyonu da yavaşlatabilir, ancak kalın tabaka ısı değiştirici verimini düşürür.
Sonuç: iletkenliğe dayalı blöf kontrolü kireç kontrolünün temelidir. Kitap, otomatik blöf kontrol sistemlerinin iletkenliği belirlenen aralıkta tuttuğunu ve kimyasal derişiminin buna bağlı sabit kalmasını sağladığını belirtir.
Korozyon Neden Hızlanır, Nasıl İzlenir?
| Etken | Etkisi (kitap Tablo 3.36 ve 3.7) | İzleme / çözüm |
|---|---|---|
| Yüksek iletkenlik | Yüksek iletkenlikli su korozyon sorunlarına yol açma eğilimindedir | İletkenlik kontrolü, blöf |
| Klorür ve sülfat | Yüksek derişimli suyun korozyon etkisi güçlüdür; klorür devir sayısı göstergesi olarak da kullanılır | Haftalık analiz, devir sayısı hedefi |
| Amonyum | Yüksek amonyum bakır korozyonunu hızlandırır (bakır-amonyum kompleksi) ve biyolojik tabaka oluşumunu artırır | Bakır alaşımlı ekipman varsa izleyin |
| Birikinti | Çamur, biyolojik tabaka ve gözenekli kireç altında korozyon; ısı değiştirici delinmesine yol açar | Bulanıklık ve toplam demir takibi; temizlik |
| Koruyucu film eksikliği | Kitaba göre devreye almada inhibitör derişimi genellikle bakım derişiminin 3 ile 10 katına çıkarılır; böylece koruyucu film tüm metal yüzeylerde tamamlanır (ilk işlem) | Program, kimyasal tedarikçiyle birlikte belirlenir |
| İzleme yönteminin yetersizliği | Kupon uzun sürede ortalama hız verir, kısa süreli değişimi göstermez; yüzeyde ısı transferi altındaki hızı da ölçmez | LPR sensörü: Pyxis CR, 0,001 ile 995 MPY |
Kule Suyunda Yosun ve Biyolojik Tabaka Neden Artar?
Handbook of Water Treatment, biyolojik kirlenmenin (slime ve çamur) başlıca nedeninin bakteri üremesi olduğunu, yosunun ise yalnız güneş gören yerlerde (kule dağıtım katları, panjurlar, havuzlar) çoğaldığını belirtir.
- Yosun: fotosentez için güneş ışığına ihtiyaç duyar; ısı değiştirici içi gibi karanlık yerlerde çoğalmaz. Ancak ölü yosun diğer mikroorganizmalar için besin olur ve bakteri üremesini hızlandırır.
- Yaz aylarında artış: kitaptaki örnekte bakterilerin en uygun üreme sıcaklığı yaklaşık 30 ile 45 °C'dir; biyolojik sorunlar kışa göre yazın daha sık görülür. Bakteriler genellikle pH 6 ile 9 aralığında iyi çoğalır; kule suyu pH'ı da tipik olarak bu aralıkta tutulduğu için ortam uygundur.
- Oksijen ve organik madde: açık devir sistemler kuleden yeterli çözünmüş oksijen aldığı için aerobik bakteriler için idealdir. Yüksek CODMn veya BOD, amonyum ve bulanıklık biyolojik kirlenmeyi hızlandırır; kitap bulanıklığın biyolojik kontrol için 20 derecenin altında tutulmasını önerir.
- Biyolojik tabaka altı korozyon: aerobik tabaka altında anaerobik bakteriler çoğalıp mikrobiyolojik korozyona yol açabilir; amonyaklı sularda nitrifikasyon bakterileri pH'ı düşürerek korozyonu hızlandırabilir.
- Çözüm yönü: kule havuzunu ve dağıtım katlarını güneş, birikinti ve organik madde açısından kontrol edin; biyosit programı için kimyasalı belirleyen kuruluşla çalışın. Kuledeki Legionella riski için Legionella kontrolü.
Kontrol Neden Bozulur? Walchem W100 Kılavuzuna Göre
Walchem WCT/WBL100 serisi soğutma kulesi kontrolörünün kılavuzu (bölüm 6 ve 7) sensör bakımı, kalibrasyon hatası ve alarm nedenlerini listeler. Tüm alarm tablosu için soğutma kulesi otomasyonu sayfasına bakın; aşağıda kireç ve korozyonla doğrudan ilgili nedenler var.
| Durum | Olası neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Yüksek / çok yüksek iletkenlik alarmı | Kirli sensör; arızalı blöf solenoid vanası; arızalı sensör; yanlış kablolama; biyosit blöf kilidi sırasında iletkenlik yükselmesi; tıkalı blöf hattı Y-süzgeci; seyrek aralıklı örnekleme; arızalı blöf rölesi | Sensörü temizleyin; vanayı onarın veya değiştirin; Y-süzgeci temizleyin; kablolamayı düzeltin; normal blöfün gerçekleşmesine izin verin; örnekleme sıklığını artırın; güç röle kartını değiştirin |
| Düşük / çok düşük iletkenlik alarmı | Sensör bağlantısı kopuk; sensör kuru; ön blöf çok düşük; solenoid vana açık kalmış; arızalı elektrot; hatalı kablolama; arızalı blöf rölesi; çok sık aralıklı örnekleme | Kabloyu kontrol edin; tee'nin tıkalı olup olmadığına ve akışa bakın veya elektrodun yerini değiştirin; ön blöf ayarını kontrol edin; solenoidi onarın; elektrodu değiştirin; röleyi değiştirin; örneklemeyi azaltın |
| Çıkış zaman aşımı (output timeout) | Röle veya analog çıkış programlanan süreden uzun etkin kalmış: süre ayarı fazla düşük; blöf debisi çok düşük (tıkalı süzgeç, yetersiz basınç farkı); blöf vanası açılmıyor; sensör tepki vermiyor | Süre sınırını artırın; süzgeci ve basınç farkını kontrol edin; vana, kablolama ve röleyi kontrol edin; sensörü temizleyin, kablolamayı kontrol edin, gerekirse değiştirin |
| Range alarmı | İletkenlik sinyali normal 0–30.000 aralığının dışında: sensör telleri kısa devre, arızalı sensör veya kontrolör. Sıcaklık sensörü −5 ile 90 °C dışına çıkarsa kule modunda kontrolör manuel sıcaklık telafisine geçer. | Kısa devreyi giderin; sensörü veya kontrolörü değiştirin/onarın |
| Kalibrasyon başarısız (temaslı sensör) | Kazanç ayarı 0,5 ile 2,0 aralığı dışında: kirli elektrot; yanlış kablolama; yanlış hücre sabiti; hatalı sıcaklık okuması veya ayarı; yanlış kablo uzunluğu/kesit ayarı; arızalı elektrot | Elektrodu temizleyin; kablolamayı düzeltin; hücre sabitini girin; sıcaklığı doğrulayın; kablo ayarlarını düzeltin; elektrodu değiştirin |
| Kalibrasyon başarısız (elektrotsuz sensör) | Kazanç 0,2 ile 10 dışında veya ofset −10.000 ile 10.000 dışında: kirli sensör; sensör kap duvarına çok yakın; akım yolunda; hatalı sıcaklık; kablo ayarı; arızalı sensör | Sensörü temizleyin; yerini değiştirin; doğru ayarları girin; gerekirse değiştirin |
Montaj: numune akışı
Soğutma kulesinde numune, sirkülasyon pompasının basma tarafından alınır; sensörün yanından en az dakikada 1 galon (yaklaşık 3,8 litre) akış sağlanmalıdır. Numune manifoldun altından girmeli, daha düşük basınçlı bir noktaya dönmelidir. Manifoldun iki yanında izolasyon vanası bulunur.
Montaj: kablo ve konum
Temaslı sensör kontrolöre en çok 76 m (250 ft) uzakta, tercihen 8 m'den yakın olmalı; elektrotsuz sensör için en çok 37 m, tercihen 6 m. Kablo ekranlı olmalı ve düşük gerilimli sinyal kabloları AC kablolardan en az 15 cm uzakta geçmelidir. Elektrotsuz sensörün çevresinde 15 cm boşluk bırakılmalı, akım yoluna konmamalıdır.
Kontrol modu
W100 serisi, blöf-besleme, kilitli besleme, blöfün yüzdesi olarak besleme, günlük/haftalık/iki haftalık/dört haftalık biyosit zamanlayıcıları (ön blöf ve eklemeden sonra blöf kilidi) ve aralıklı örnekleme gibi modlar sunar. Modun uygulamaya uygun seçildiğini kontrol edin.
Kontrol Listesi
- Gerçek iletkenliği doğrulayın. Kontrolörün gösterdiği değeri el tipi referans cihazla karşılaştırın. Fark sensör temizliği ve kalibrasyonla ilgiliyse aşağıdaki 2. ve 3. adımlara, ölçüm doğruluğu ayrıntısı için iletkenlik ölçümü yanlış sayfasına gidin.
- Sensörü çıkarıp temizleyin. Öncesinde ve sonrasında okunan iletkenliği karşılaştırın. Fark yüzde 5'ten büyükse sensör kirliydi; temizlik aralığını kısaltın. Yeni kurulumda ilk temizlik iki hafta sonra yapılır.
- Yeniden kalibre edin. Temizlikten sonra kalibrasyon zorunludur. Kalibrasyon başarısızsa yukarıdaki tabloya bakın.
- Numune akışını doğrulayın. Akış şalteri çalışıyor mu, sensör tee'si tıkalı mı, basma hattından dakikada en az 1 galon geçiyor mu?
- Blöf hattını kontrol edin. Solenoid vanayı, Y-süzgeci, blöf rölesini ve blöf basınç farkını doğrulayın; çıkış zaman aşımı varsa sınırı gözden geçirin.
- Biyosit ayarlarına bakın. Ön blöf süresi ve blöf kilit süresi, iletkenlik sapmalarına yol açabilir.
- Su analizlerini gözden geçirin. Kitabın tablosuna göre açık devir sistemde sirkülasyon suyunda pH ve iletkenlik günde bir, kalsiyum ve magnezyum sertliği, M-alkalinite, klorür, sülfat, silika, toplam demir ve bulanıklık haftada bir, inhibitör derişimi günde bir ölçülür. Kapalı devirde bu analizler ayda bir ila iki kez yapılır.
- Korozyon hızını izleyin. Kupon uzun süreli ortalamayı, LPR sensörü anlık değişimi verir; ikisi birbirini tamamlar.
- Isı değiştirici ve kule havuzunu inceleyin. Birikinti, çamur, biyolojik tabaka ve korozyon ürünü; bunlar hem verimi düşürür hem de birikinti altı korozyona yol açar.
Ne Zaman Sensör veya Parça Değişir?
Sensör
Temizlik ve doğru kablolamaya rağmen kalibrasyon kazancı sınırların dışında kalıyor, sinyal kısa devre veya geçersiz görünüyorsa kılavuz sensörün değiştirilmesini söyler. Sensör kuruysa önce yeri ve akış değiştirilir.
Blöf hattı
Solenoid vana açık kalıyor veya açılmıyorsa, blöf rölesi hatalıysa ilgili parça onarılır veya değiştirilir (güç röle kartı). Süzgeç tıkanıklığı temizlikle giderilir.
Kontrolör
Giriş devresi arızası (INPUT FAILURE), kart tanınmaması veya yazılım hataları sürekli ise kılavuz kontrolörün onarımını veya değiştirilmesini önerir. Kontrolör içinde müdahale yalnızca yetkin kişilerce ve enerji kesilerek yapılır.
Sorunu Erken Yakalayın
- Sensör temizliği için bir periyot belirleyin ve her temizlikten sonra kalibre edin.
- Sirkülasyon suyunda pH, iletkenlik ve inhibitör derişimini günlük; diğer analizleri haftalık kaydedin.
- Korozyon hızını sürekli veya periyodik izleyin; bulgu değişiminde doz ayarını geciktirmeden gözden geçirin.
- Blöf hattındaki süzgeci ve solenoid vanayı periyodik olarak kontrol edin.
- Dozaj pompalarının bakımı için dozaj pompası bakımı sayfasına bakın.
- Kule suyunda biyolojik risk ve Legionella için Legionella kontrolü.
Ürün sayfaları: Walchem W100W · Walchem iletkenlik sensörleri · Pyxis CR korozyon sensörleri · soğutma kulesi kontrol sistemleri · W100 kılavuzu (PDF)
Soğutma Kulesi Kireç ve Korozyon Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Servis, devir sayısı, sensör temizliği, LPR ve kupon, kapalı devre ve biyosit sonrası iletkenlik.
Türkiye'de soğutma kulesi kireçlenme ve korozyon sorununu kim çözer, servis kim verir?
Mikron Proses (Üsküdar, İstanbul), sattığı veya kurduğu soğutma kulesi kontrol ve ölçüm sistemlerinde (iletkenlik, pH, ORP, korozyon sensörleri, kontrolörler) servis, bakım, kalibrasyon ve devreye alma hizmeti verir. Kontrolör modelini, iletkenlik değerini ve alarm mesajını [email protected] adresine yazmanız yeterlidir. Ayrıntı: servis. Kimyasal programın kendisi (hangi ürün, hangi derişim) su şartlandırma kimyasalını belirleyen kuruluşla birlikte netleştirilir; bu sayfa ölçüm ve kontrol tarafını ele alır.
Devir sayısı kaç olmalı?
Tek bir doğru değer yoktur; besleme suyunun kalsiyum sertliğine, alkalinitesine, silikasına ve sıcaklığa bağlı olarak kireçlenme sınırıyla belirlenir. Handbook of Water Treatment kitabındaki örnekte besleme suyunda 50 mg CaCO₃/L olan kalsiyum sertliği hedef olarak devir suyunda 250 mg CaCO₃/L'de tutulur; bu da devir sayısını 5 yapar. Aynı kitap, besleme suyu miktarının devir sayısı 5'e kadar belirgin azaldığını, 5'in üzerinde ise artık azalmadığını, daha yüksek devrin ise su kalitesi sorunları getirebileceğini belirtir. Hesap için devir sayısı ve blöf hesaplayıcı.
İletkenlik sensörü ne sıklıkla temizlenmeli?
Walchem W100 kılavuzu, yeni kurulumda sensörün iki hafta sonra temizlenmesini önerir. Sıklığı belirlemek için: iletkenliği kaydedin, sensörü çıkarıp temizleyin, geri takın ve yeni değeri kaydedin. Fark yüzde 5'ten büyükse temizlik sıklığı artırılır; yüzde 5'ten küçükse sensör kirli değildi ve daha seyrek temizlenebilir. Elektrotsuz sensörler kaplamalara karşı çok daha az duyarlıdır. Temizlikten sonra kalibrasyon yenilenir.
Sensör nasıl temizlenir?
Kılavuza göre sensör normalde bez veya kâğıt havlu ve ılık deterjanla temizlenir; kireç kaplıysa seyreltik (yüzde 5) hidroklorik asit çözeltisi kullanılır. Ağır kaplı elektrotsuz sensör diş fırçası veya sert şişe fırçasıyla ovulur. Düz yüzeyli kule elektrodu ince taneli zımparayla, karbon elektrotlara paralel hareketle temizlenir. Sert aşındırıcılardan kaçınılır, sensör iyice durulanır.
LPR korozyon sensörü ile korozyon kuponu aynı sonucu verir mi?
Birebir aynı sayıyı vermez, ama ilişkilidir. Kupon, belirli bir süre suya maruz kalan metal parçanın ağırlık kaybından ortalama korozyon hızını verir; kısa sürede olan değişimi görmek zordur. LPR (lineer polarizasyon direnci) ise korozyon hızını elektrokimyasal olarak anlık ölçer. Pyxis CR serisi 0,001 ile 995 MPY aralığında ölçer; kupon verisiyle korelasyon kurmak ve dozajı anında ayarlamak için kullanılır.
Kapalı devre soğutma suyunda neden sürekli su ekleniyor?
Kapalı devrede buharlaşma ve sürüklenme ile su kaybı neredeyse yoktur; kayıp genellikle sirkülasyon pompalarındaki kaçaklara karşılık gelir. Sürekli su ekleniyorsa sistemde kaçak vardır; her ek su oksijen ve sertlik getirir. Kitaba göre kapalı devre analizleri ayda bir ila iki kez (pH, iletkenlik, klorür, sülfat, amonyum, inhibitör derişimi) yapılır.
Biyosit sonrasında iletkenlik neden yükseliyor?
Walchem W100 kontrolörlerinde biyosit zamanlayıcısı öncesi ön blöf (prebleed) ve sonrasında blöf kilidi (bleed lockout) tanımlanabilir. Kilit süresince blöf vanası kapalı kalır; iletkenlik bu sırada alarm sınırını aşabilir. Kılavuz bu durumda normal blöfün gerçekleşmesine izin verilmesini söyler. Kilit süresi gereğinden uzunsa ayar gözden geçirilir.
İlgili Rehberler
- RehberSoğutma Kulesi Su ŞartlandırmaDevir sayısı, blöf, korozyon kuponu, PTSA ve chiller/kapalı devre koruması.
- RehberSoğutma Kulesi OtomasyonuWalchem kontrolörle blöf, inhibitör ve biyosit programı; kontrolör seçimi, kurulum ve alarm tablosu.
- HesaplayıcıDevir Sayısı ve Blöf HesaplayıcıDebi, ΔT ve iletkenlikle buharlaşma, blöf, make-up suyu ve blöf setpoint'i.
- RehberLegionella KontrolüSoğutma kulesinde Legionella riski, yönetmelik ve sürekli biyosit/ORP izleme.
- RehberDozaj Pompası BakımıIwaki EWN, EH-E, EWP, IX ve LK: aşınan parça ömrü, diyafram ve valf takımı değişimi, degazlama, tork ve kalibrasyon.
Kule Suyundaki Sorunu Birlikte Çözelim
Sorun devam ediyorsa cihazın marka/modelini ve gördüğünüz değeri [email protected] adresine yazın; mühendislerimiz arıza nedenini ve çözümü önersin.